Menu

Wat is er zo speciaal aan de sociale dienst?

In het geheel van het lokale bestuur wordt de sociale dienst vaak gezien als een wat aparte dienst. Door de integratie van gemeente en OCMW wordt deze bijzonderheid van de sociale dienst nog sterker in de verf gezet.

24-05-2019 -

Met een boutade wordt weleens gezegd: een rijbewijs uitreiken is iets anders dan een persoon weer op weg helpen om zijn of haar leven in handen te nemen. De discussie wordt soms ook gevoerd in termen van hulpverlening versus dienstverlening. Binnen een klassieke gemeentelijke dienst, bijvoorbeeld burgerzaken, ligt de nadruk uitsluitend op dienstverlening, terwijl men binnen de sociale dienst aan hulpverlening doet.

Waarover gaat het dan eigenlijk?

Simpel: er is dus een onderscheid tussen hulp- en dienstverlening. Bij dienstverlening gaat het vaak om het uitvoeren van een welbepaalde taak, die vaak sterk gestandaardiseerd is. Denk maar aan het uitreiken van een identiteitskaart.  Bij hulpverlening ligt de nadruk op het proces, dat idealiter ook op maat van de cliënt verloopt.

Het contact bij typische vormen van dienstverlening is vaak eenmalig  - een inwoner heeft immers niet zo vaak een bouwvergunning of een nieuwe identiteitskaart nodig. Maar bij hulpverlening is het contact met cliënten vaak terugkerend en langduriger, bijvoorbeeld bij een activeringstraject.

Gaat het bij dienstverlening vaak om de toepassing van regels, dan staat bij hulpverlening de interpretatie op basis van deskundigheid centraal. Bovendien kloppen burgers bij een dienst Burgerzaken meestal aan met één welbepaalde vraag, die te beantwoorden is met één welbepaald product. Bij de sociale dienst kloppen mensen aan die geplaagd en achtervolgd worden door verscheidene problemen tegelijk: armoede, vereenzaming, schulden…

…maar dat is niet absoluut.

Het scherpe onderscheid tussen dienstverlening en hulpverlening moet toch wat gerelativeerd worden. Enerzijds zijn er binnen de sociale dienst immers ook vormen van dienstverlening ‘pur sang’: bijvoorbeeld het toekennen van een verwarmingstoelage of bepaalde vormen van financiële ondersteuning. Daarbij moet men er ook binnen de sociale dienst over waken dat hulpverlening niet afglijdt naar louter steunverlening, waarbij men het bredere perspectief van de maatschappelijke integratie en het streven naar zelfredzaamheid uit het oog dreigt te verliezen.

Kijken we anderzijds naar de gemeentelijke dienstverlening, dan zien we ook daar vormen van dienstverlening waarbij interpretatie op basis van deskundigheid belangrijk is. Denk maar de stedenbouwkundige dienst. We zien daar ook tendensen om de productgerichte benadering in te ruilen voor een benadering vanuit het perspectief van de burger, de gebruiker, de klant.

De eigenheid van sociaal werk

Maar hét onderscheid tussen sociaal werk - zoals dat gebeurt in de sociale dienst - en de ‘klassieke’ dienstverlening is dat een maatschappelijk werker zich steeds bevindt op de grens van het beleid, zowel het lokale beleid als dat van andere overheden. De sociale dienst is het sluitstuk van onze sociale zekerheid en een laatste vangnet voor personen die nergens anders terechtkunnen. De maatschappelijk werker wordt geconfronteerd met de resultaten van waar onze systemen falen: huisvestingsbeleid, tewerkstellingsbeleid, ziekteverzekering…

Dat plaatst haar of hem in een soms dubbelzinnige werkcontext. De maatschappelijk werker is tegelijkertijd ambtenaar en hulpverlener, coach en controleur en werkt empowerend en sanctionerend. Het sociale werk in een OCMW balanceert tussen beleid uitvoeren en beleid veranderen, tussen individuele problemen verhelpen en werken aan structurele oplossingen. Dat is trouwens het hart van het sociale werk. 
 

Auteurs: Peter Cousaert en Peter Hautekiet

Meer informatie over de sociale dienst, het bijzonder comité en de inkanteling van OCMW’s in gemeenten, vindt u in ‘Wegwijs in het bijzonder comité van de sociale dienst'. 

Ook interessant

Sociaal beleid & werk

Wegwijzer naar een integrale hulpverlening - 7de ed.

Ria Vandaele

Bestel uw printeditie

Sociaal beleid & werk

Sociaal huis

Eric Goubin
Dirk Meulemans

Bestel uw printeditie

Sociaal beleid & werk

Manifest voor moedige mensen (pakket van 10 exemplaren)

Bestel uw printeditie

Bestuur & organisatie, Communicatie & informatie, Cultuur & vrije tijd, Economie, Omgeving, Personeel, Politiek, Recht, Sociaal beleid & werk

Sociaal beleid

11 Dec

Filantropisch congres Pelicano: 10 jaar strijd tegen armoede

Locatie: Paleis der Academiƫn, Koninklijke Vlaamse Academie van Belgiƫ voor Wetenschappen en Kunsten, Herstogstraat 1, 1000 Brussel

Prijs: € 225

Schrijf u in