Menu

Wijkacademie brengt hulp die Molenbeek nodig heeft

Het verhaal van de Wijkacademie is een van de vele inspirerende verhalen uit de publicatie ‘Sociaal Schaduwwerk. Over informele spelers in het welzijnslandschap’.

12-07-2019 -

Enkele dagen na de Parijse aanslagen besloten een drietal Molenbeekse vrouwen om een burgercollectief Wijkacademie in het leven te roepen. Alle ogen van de wereld waren toen op deze Brusselse gemeente gericht want enkele Molenbekenaren waren rechtstreeks bij de terreuracties betrokken. Helikopters vlogen boven Brussel en media van over de hele wereld kampeerden op het Molenbeekse Gemeenteplein.

Enkele dagen voor de Brusselse aanslagen van 22 maart werd Salah Abdeslam in de Vier Windenstraat opgepakt. Aziza El Miamouni, oprichtster van de Wijkacademie, zag de arrestatie schuin tegenover haar appartement gebeuren. Het geweld, de spanning en de angst deden haar uit even uit Molenbeek vluchten. Op een boogscheut van de grootstad rijpten haar gedachten: “Het gaat niet goed met Molenbeek. Ofwel vertrek ik met mijn gezin voorgoed uit Molenbeek. Ofwel zet ik mij in. Molenbeek heeft hulp nodig.”

Geen voelsprieten

De aanslagen in Parijs en Brussel weekten vele reacties los, bij de gemeente zelf, maar ook bij de talloze professionele organisaties. Wat maakt dat we dit niet hebben zien aankomen? Wat maakte Molenbeek tot een vruchtbare voedingsbodem voor het rekruteren van IS strijders? Wat zijn de dieperliggende sociale problemen die jongeren tot dergelijk fanatisme brengen? In de ogen van de oprichtsters van de Wijkacademie legden de talloze vergaderingen die het middenveld organiseerde reeds enkele kwetsbare plekken van datzelfde middenveld bloot.

1. Formele organisaties die betrokken zijn bij het welzijn van de Molenbekenaren zijn nog voor het grote deel in handen van de blanke middenklasse – die bovendien vaak zelf niet in de gemeente woont. Deze professionals hebben en cours de route hun aansluiting met hun doelgroepen verloren. En omgekeerd: gezinnen en jongeren vinden hun weg niet naar de organisaties. Ze zijn onbekend of boezemen weinig vertrouwen in. En zo missen hulpverleners dan de voelsprieten, de netwerken, het vertrouwen en de nabijheid om kort op de bal in te spelen op acute welzijnsnoden van kwetsbare gezinnen en jongeren.

2. De discussies die de oprichtsters te midden van sociaal werkprofessionals bijwoonden, gingen vaak over het educatieve deficit van migratiegezinnen, over ontspoorde kinderen, over overbelaste moeders en afwezige vaders. Maar diezelfde discussies vonden plaats in afwezigheid van moeders, vaders en jongeren. Hun stemmen, hun beleving, hun verhalen kreeg je niet te horen.

Burgercollectief Molenbeek

De broze schakel tussen professionele organisatie en kwetsbare gezinnen, maar ook de afwezige stem van die gezinnen zelf: dat waren de twee pijnpunten die de oprichtsters van de Wijkacademie, kort na de aanslagen, in het oog sprongen. Daarin zagen de oprichtsters ook de bestaansreden voor een Molenbeeks burgercollectief.

1. Actieve sleutelfiguren uit Molenbeek zelf moeten geïsoleerde bewoners samenbrengen om in alle vertrouwen en veiligheid bruggen te bouwen, om kort op de bal pijnpunten rond opvoeding te kunnen bespreken, om, indien nodig, vrouwen en hun kinderen toe te leiden naar professionele organisaties, hulpverleners, jeugdhuizen.

2. Bewoners zouden zelf hun verhaal kunnen vertellen, hun gezinsnoden kenbaar maken, eerst onder elkaar, in alle veiligheid, om te verwerken en om op verhaal te komen, daarna voor een ruimer publiek en in aanwezigheid van politieke gezagsdragers die mogelijks een verschil kunnen maken. Kortom, het idee van een burgerinitiatief was geboren.

Studiereis naar Rotterdam

Het idee kreeg vorm rond de Molenbeekse basisschool De Vier Winden. Daar was een verknoping van verschillende netwerken: moeders en vaders, onderwijzend personeel, gezinnen, kinderen, verschillende gemeenschappen, naschoolse opvang, organisaties. Een studiereis naar een burgercollectief in Rotterdam bracht inspiratie en de naam ‘Wijkacademie’ mee naar Molenbeek. Lokaal werken en samen leren stonden van dan af centraal als sturende principes.

De organisatorische opstart van de Molenbeekse Wijkacademie tot feitelijke vereniging werd mogelijk door kleine subsidies, door samenwerking met professionele organisaties, door inhoudelijke steun van Citizenne (en later Odisee hogeschool), maar ook door informeel engagement van betrokken beroepskrachten (uit de gemeente en lokale verenigingen).

In najaar 2016 ging de Wijkacademie van start. Dialoogtafels en lezingen dienden als rode draad voor het programma. De oprichtsters organiseerden zich rond het Park Pierron. Ze kregen daar in het buurthuis een lokaal ter beschikking dankzij samenwerking met de Molenbeekse vzw LES (Lutte contre l’exclusion sociale).

Dialoogtafels

De eerste maanden trok Wijkacademie een ruim publiek aan van gemiddeld een veertigtal vrouwen met voornamelijk Marokkaanse achtergrond. Al snel stond het burgercollectief voor pittige uitdagingen die het in haar prille ontwikkeling moest beantwoorden. Ze bepalen tot op heden de identiteit van de Wijkacademie.

De oprichtsters zagen zichzelf samen met enkele sleutelfiguren als verbindende netwerkers die geïsoleerde burgers samenbrengen, mondig maken en met netwerken verbinden.

Ze zagen zichzelf ook als vrijwilliger-organisator en moderator met groeiende ervaring en expertise in de organisatie van participatieve werkvormen. De praktijk van de dialoogtafels bleek en blijkt een boeiende leerervaring.

Bemiddelen bij conflicten

De oprichtsters ontdekten tijdens de stuurgroep hoezeer de wijk- en gezinscontext bezaaid ligt met spanningen, onuitgesproken en oplaaiende conflicten. Ze zagen zichzelf daarin spontaan een bemiddelende rol innemen met nood aan het verder ontwikkelen van expertise in meerzijdig partijdig en geweldloos communiceren.

Omdat Wijkacademie ook expliciet in media en in de publieke sfeer naar buiten komt met verhalen en noden van bewoners, ontdekten de oprichtsters ook het belang van sleutelfiguren die naar buiten komen als woordvoersters en publieksfiguren. Ook hier ziet Wijkacademie zich als lerende gemeenschap waar burgers van en aan elkaar leren.

Meer weten? Check onze publicatie: ‘Sociaal Schaduwwerk. Over informele spelers in het welzijnslandschap

Ook interessant

Cultuur & vrije tijd

Noodprocedures in zwembaden

Bestel uw printeditie

Cultuur & vrije tijd

Betrapt in het kartel

Roel Verhaert

Bestel uw printeditie

Cultuur & vrije tijd

Economische aspecten in bibliotheken

Patrick Vanouplines

Bestel uw printeditie

Cultuur & vrije tijd

Handboek Erfgoedondernemer

Johan Vencken

Bestel uw printeditie

Cultuur & vrije tijd

Jong gespuis in het gemeentehuis | pakket van 20 - 2e editie

Bestel uw printeditie