Menu

Zorg voor kleinschaligheid en huiselijkheid in uw woonzorgcentrum

Woonzorgcentrum De Linde in Haasdonk (Beveren) is een rusthuis voor ouderen met maar 41 bedden. Kleinschaligheid en huiselijkheid staan er centraal.

13-11-2019 - door Chantal Van Audenhove

Over-structurering

Het woonzorgcentrum ligt in het hartje van het dorp, vlakbij de kerk en het dorpsplein. Dan is het natuurlijk niet moeilijk om te spreken over kleinschaligheid en huiselijkheid. Maar de realiteit is dat kleinschaligheid weinig te maken heeft met oppervlakte of het aantal bedden.

We hebben allemaal ons best gedaan om aan kwaliteitsverbetering te werken via indicatoren, kwaliteitsnormen, het uitschrijven van procedures enzovoort. En die zorgprofessionalisering is meer dan ooit nodig om een minimale kwaliteit te waarborgen – maar ze heeft ook een keerzijde.

Over-structurering staat goede zorg immers in de weg. Medewerkers worden onbewust uitvoerders van procedures en werkvoorschriften. Zijn we ons onderweg vergeten afvragen of bewoners daar nu echt tevredener van worden? Woonzorgcentrum De Linde ging op zoek naar mogelijkheden om hier in de organisatie aandacht te besteden.

Op zoek naar een visie

In De Linde stelden medewerkers zich de vraag: ‘Waar worden onze bewoners écht gelukkig van?’. Het antwoord: kleinschalig wonen in de ruime zin van het woord. Kleinschalig wonen gaat om herkenbaarheid creëren voor bewoners, en dat kan ook in een grote organisatie ontstaan.

Mensen zoeken naar iets dat ze zelf herkennen en waar we blij van worden. Huiselijkheid hoort daarbij. Dat zit vooral in beleving, bejegening en sfeer. Bijvoorbeeld medewerkers die hun eigen kleren dragen. Net door die huiselijkheid accepteren mensen sneller dat het anders is dan thuis.

Huis van ja

Dat alles resulteerde in een visie die ze het ‘Huis van JA’ hebben genoemd.

  • Ja, we kiezen resoluut voor onze cliënt.
  • Ja, we gaan samen met de bewoners op zoek naar antwoorden.
  • Ja, we willen verder kijken dan onze procedures en werkvoorschriften.
  • Ja…, maar hoe?

Bedrijfstheater Klein Barnum werd ingeschakeld om op maat een interactieve theatervoorstelling te maken rond deze visie. Aan de hand van levensechte situaties brachten ze voor het voltallige personeel van OCMW Beveren wat het “Huis van JA” concreet betekent.

De medewerkers van De Linde gingen na deze lancering van het project op zoek naar manieren om hun bewoners ‘gelukkiger’ te zien. Ze waren gewonnen voor het hele principe, maar zaten met de grote vraag: hoe gaan we dit in realiseren?

Eén van de eerste oefeningen die we samen maakten, was uitzoeken hoe men JA kan zeggen tegen de bewoners in een wereld van rigide procedures, werkvoorschriften en reglementen. Ze kwamen tot een schijnbaar eenvoudig maar zeer effectief ‘stappenplan voor een glimlach en een goed gevoel’. Het werd een instrument dat iedereen begreep en kon toepassen in elke situatie.

Om het enthousiasme van medewerkers de nodige structuur te geven, maakten ze ook verdere keuzes in onze organisatie. We lichten even toe:

Kleine teams

Om JA te kunnen zeggen, hebben medewerkers een zeker mandaat nodig. Ze moeten de ruimte en verantwoordelijkheid krijgen om in gesprek te gaan met bewoners en om te onderhandelen. Het is noodzakelijk dat ze de bewoner echt kennen, dat een medewerker verder kijkt dan het dagelijks takenlijstje. Vrij snel heeft de directeur van De Linde beslist om kleine zelforganiserende teams te installeren.

De oplossing: een vaste equipe van zorgpersoneel dat instaat voor 10 bewoners.

Een klein rekensommetje maakt het snel duidelijk. Als ik als zorgverlener mijn aandacht moet verdelen over 41 bewoners dan kan ik hen elk 2,4% van mijn tijd geven. Als ik mijn aandacht verdeel over 10 bewoners, dan kan ik hen allemaal 10% van mijn tijd geven. Bijkomend wordt bewonersinformatie met veel minder mensen gedeeld en worden communicatielijnen korter. Medewerkers kunnen zich bovendien niet langer verstoppen wanneer iets niet opgevolgd wordt aangezien men in zo’n klein team op elkaar rekent.

Spaarcenten deponeren

Een proefteam ging van start en al gauw waren de eerste effecten zichtbaar. Er werden spontaan meer gesprekken gevoerd tussen bewoners en medewerkers, maar ook met familie. Er verschenen huiselijke accenten zoals een kastje in de gang of kader aan de muur. Bewoners bloeiden open.

Het eigenaarschap van het kleine team werd gaandeweg gestimuleerd door hen zelf klachten te laten behandelen, contact te laten nemen met huisartsen of andere externen. Ze organiseerden zelf hun teamoverleg, deden huisbezoeken en regelden nieuwe opnames. De leidinggevenden, die vroeger vooral in een sturende rol zaten, stonden nu aan de zijlijn om hen te ondersteunen en te coachen waar nodig.

Na zes maanden volgde het tweede kleine team. Na 2 jaar werkte het hele huis in zelforganiserende kleine teams. Hetzelfde principe wordt overgenomen door twee andere woonzorgcentra van OCMW Beveren. Zowel bewoners als familie als medewerkers voelen zich verbonden, gehoord, begrepen. Elk klein team is multidisciplinair samengesteld uit zorgkundigen, een verpleegkundige en onderhoudspersoneel.

En ja, Medewerkers zijn creatiever gaan nadenken!

Een medewerker vertelt: “E. B. is iemand die graag beloont met "iets teruggeven". Dit kon alle vormen aannemen maar liefst van al deed ze dit onder de vorm van geld wat eigenlijk wat vervelend was voor ons. We zijn op het idee gekomen om voor haar een spaarpotje bij ons in verpleging te zetten. Hier kon iedereen zijn gekregen geld van E. In deponeren en de familie kwam dit dan op geregelde tijdstippen ledigen om terug bij hun moeder te leggen. Zo ontstond er een mooie ronde cirkel voor E. haar geld en kon zij blijven delen wat haar toch zo gelukkig maakte.”

Huiselijkheid

De kleinschaligheid opende vanzelf de deuren naar huiselijkheid. Vroeger waren bewoners bijvoorbeeld moeilijk te motiveren om voor 40 mensen de tafels te helpen dekken in het restaurant, maar voor 10 mensen ligt dat helemaal anders. Nu gebeurt dat spontaan: ze dekken de tafel voor hun groep, ze ruimen af en staan gezellig met elkaar te kletsen als ze de koffietassen afwassen.

Een aantal bewoners wandelen met elkaar naar de wekelijkse markt, delen interne post uit, geven de planten water, en ga zo maar door. In kleine zithoeken zoeken ze bewoners elkaars gezelschap en dragen ze zorg voor elkaar.

In de mate van het mogelijke proberen we het leven van thuis verder te zetten in het woonzorgcentrum. De éne wil graag blijven petanque spelen in zijn geboortedorp en de andere wil toch zo graag zijn hondje meebrengen. We proberen JA te zeggen door de grenzen van onze regels en procedures af te tasten en met de nodige creativiteit lukt dit vaak.

Bij de toekomstige nieuwbouw van de Linde zal architectonisch rekening worden gehouden met de visie op kleinschaligheid. Zo zal de huiselijkheid nog veel sterker en bewust tot uiting komen. Toch konden ook in het huidige gebouw de principes perfect geïmplementeerd worden. De visie zit voornamelijk in de hoofden, niet in de bakstenen.

Blijvende uitdaging

Het blijft een uitdaging om zorgpersoneel verder te laten kijken dan de vertrouwde zorgtaken. Ze hebben jarenlang geleerd dat je pas goed presteert als je het takenlijstje hebt afgewerkt. En wanneer er gekozen moet worden tussen iemand een bad geven en met deze persoon naar de markt gaan, dan vinden ze het nog steeds moeilijk om te kiezen voor de wandeling naar de markt.

Een andere medewerker getuigt: “Mevrouw R. is iemand die graag enkel een losse onderbroek aan heeft zonder verband. Eigenlijk is dit toch nodig voor haar, maar omdat zij dit niet wilt hebben we haar de keuze gelaten en zij wilt zonder verband. Soms hebben we dan eens een accident voor, maar zij voelt zich gelukkiger, dus dit primeert. Vroeger zouden we dit verplicht hebben.”

Meer informatie? Check onze publicatie Praktijkboek kwaliteitszorg in welzijnsvoorzieningen

Ook interessant

Zorg & welzijn

CLEVER doelen bepalen in de eerste lijn

Patricia De Vriendt
Vanessa Gauwe
Dominique Van de Velde

Bestel uw printeditie

Zorg & welzijn

Levensmoeheid bij ouderen

Robert Geeraert

Bestel uw printeditie

Zorg & welzijn

Vrijwilligersbeleid in de openbare woonzorg

Joke Vandewalle

Bestel uw printeditie

Zorg & welzijn

Beroepsgeheim in de openbare woonzorg

Joke Vandewalle
Elke Verlinden

Bestel uw printeditie

Ouderen- en thuiszorg, Welzijn

28 Jan

Opleiding: Hoe kan ik als zorgverlener de cliënt helpen om de regie over zijn eigen leven op te nemen?

Locatie: Uitgeverij Politeia, Keizerslaan 34, 1000 Brussel

Prijs: € 150.01

Schrijf u in