Menu

Overschat kinderen hun digitale vaardigheden niet

Veel scholen nemen vandaag een naïeve houding aan tegenover digital natives en hun computervaardigheden. “Ze kunnen het beter dan wij” is een uitspraak die geregeld in de leraarskamer weerklinkt. Maar dat is een zeer gevaarlijke veronderstelling.

16-01-2020 - door Ken Barrix

De Amerikaanse schrijver Marc Prensky heeft de term ‘digital native’ in het leven geroepen en omschreven als kinderen en jongeren die opgroeien in een wereld van computers, smartphones en andere mobiele toestellen. De EDCL Foundation, het Internationaal Referentiecertificaat voor Computervaardigheden, stelt dat de term lijkt te suggereren dat kinderen en jongeren intuïtief weten hoe ze technologie moeten gebruiken en daardoor geen behoefte hebben aan scholing op dit vlak.

Maar opgroeien met technologie leidt niet automatisch tot het beschikken over vaardigheden om ze veilig en doeltreffend te gebruiken. De ICILS, een internationale studie rond computer- en informatievaardigheden, is tot het besluit gekomen dat kennis en vaardigheden die kinderen en jongeren nodig hebben, moeten aangeleerd worden. Dit wordt in tal van andere rapportages, waaronder het Horizon Report Europe (2014) en het EU Kids Online Final Report (2011), bekrachtigd.

Ondanks deze vaststelling nemen veel scholen en leerkrachten hier een naïeve houding tegenover aan. Dat is een zeer gevaarlijke aanname, zeker vermits uit een onderzoek van EDCL blijkt dat kinderen en jongeren hun digitale vaardigheden durven te overschatten.

Ze beoordelen hun digitale vaardigheden op basis van hun manier van leven en hoe ze daarin technologie gebruiken (chatten, gamen, online informatie opzoeken, video’s bekijken, streamen). Maar deze set aan vaardigheden ligt niet in lijn met de nodige vaardigheden op de arbeidsmarkt.

Prensky (2009) erkende dit en plaatste de term ‘digital native’ in een ruimer kader rond digitale wijsheid. Een digitaal wijze persoon is iemand die weet hoe technologieën gebruikt kunnen worden, die beschikt over het vermogen om ze kritisch te beoordelen, die hierover praktisch kan reflecteren en die doelgericht kan beslissen.

Op basis van deze omschrijving kunnen drie gebieden geclassificeerd worden die op elkaar inhaken:

1. Instrumentele vaardigheden: omvat de handelingen die nodig zijn om met de technologie te kunnen omgaan.

2. Structurele vaardigheden: omvat de handelingen die nodig zijn om met de informatie om te gaan die via de technologie wordt aangeboden.

3. Strategische vaardigheden: omvat de handelingen die nodig zijn om effectief om te gaan met informatie.

De Europese Commissie heeft digitale competentie opgenomen in het Europees Referentiekader als sleutelcompetentie voor een leven lang leren. Elke sleutelcompetentie bestaat uit een combinatie van kennis, vaardigheden en attitudes die bijdragen tot een actief leven in een informatiemaatschappij.

De kennis betreft vooral de instrumentele vaardigheden. Het gaat dan in hoofdzaak over ICT-basisvaardigheden. Het is vergelijkbaar met basisvaardigheden die nodig zijn om te kunnen lezen, schrijven of rekenen. De mate waarin deze vaardigheden beheerst moeten zijn, is afhankelijk van de manier waarop de technologie gebruikt en ingezet wordt in de klas en ondersteund wordt vanuit de school.

Als de technologie zeer gebruiksvriendelijk is en als er voldoende infrastructuur voorhanden is, zullen ze gemakkelijk ingebed en bekend geraken. Onder deze condities kan de noodzakelijke kennis op een informele wijze overgedragen worden, wat maakt dat er geen specifiek onderwijs voor nodig is. Hierdoor kan de focus meer gelegd worden op de structurele en strategische vaardigheden.

De term ‘structurele vaardigheden’ verwijst naar de dynamische, fragmentarische manier waarop nieuwe media informatie aanbieden. Anders dan bij traditionele media valt de rol van kwaliteitsbewaking weg. Dit betekent dat gebruikers zelf hun antwoorden moeten samenstellen aan de hand van een grote veelheid aan informatie.

Het is in dit geval essentieel dat ze betrouwbare, relevante informatie kunnen selecteren en samenvoegen tot een coherent geheel. Ook het doorzien van de rationaliteit waarom bepaalde informatie beschikbaar is en andere informatie niet, is belangrijk in dit proces.

Informatie wordt via technologie altijd ter beschikking gesteld door een persoon of een organisatie. Het is voor de gebruiker nooit overbodig om stil te staan bij de vraag waarom de informatie beschikbaar is en welke achterliggende belangen er meespelen.

De strategische vaardigheden focussen zich vooral op de attitude, meer concreet op het proactief zoeken naar relevante informatie. Deze vaardigheden inzetten moet leiden tot resultaten die noodzakelijk zijn om een gesteld doel te bereiken.

Meer informatie? Check dan onze publicatie ICT op school.

Ook interessant

Onderwijs

Getalbegrip (Natuurlijke getallen)

Benjamin Jacobs

Bestel uw printeditie

Lager onderwijs

06 Mar

Opleiding: Verhoog je veerkracht, voorkom burn-out: Vitamines voor Teamzorg

Locatie: ’t Borrelhuis, Witte Nonnenstraat 28, 3500 Hasselt

Prijs: € 99

Schrijf u in

Onderwijs

Naar een veilige school

Bestel uw printeditie

Onderwijs

Vermenigvuldigen en delen (Natuurlijke getallen)

Benjamin Jacobs

Bestel uw printeditie

Onderwijs

Optellen en aftrekken (Natuurlijke getallen)

Benjamin Jacobs

Bestel uw printeditie