Menu

Klimaatsverandering: hoe omgaan met extreem weer?

De voorbije weken werd het opnieuw duidelijk: het klimaat verandert. Hoe gaan we om met zachte, natte winters en droogte en hitte in de zomer? Het Vlaams klimaatbeleidsplan biedt raad. Het bestaat uit twee grote onderdelen: het mitigatieplan en het adaptatieplan.

19-02-2020 - door Christophe Claeys

Wateroverlast én watertekort

Het mitigatieplan stippelt het beleid uit om de klimaatsverandering zoveel mogelijk te vermijden en focust voor een groot deel op energiebeleid en het vermijden van CO2-uitstoot. Het adaptatieplan stippelt dan weer het beleid uit om om te gaan met de klimaatsverandering en verandering in weerspatronen die er onvermijdelijk zullen komen. In dat plan speelt het waterbeleid een belangrijke rol. Op Belgisch niveau is er ook de nationale adaptatiestrategie.

Door de klimaatverandering veranderen de weerspatronen. Wetenschappers voorspellen meer neerslag in de winter en meer droogte in de zomer - maar wel afgewisseld met zeer hevige regenbuien. Zonder passende maatregelen zal daarom het risico op wateroverlast verhogen in zowel de zomer als de winter en zal het risico op watertekort en hitteproblemen toenemen in de zomer.

De mate waarin die risico’s werkelijk toenemen, zal afhangen van het scenario waarin we werkelijk belanden en de maatregelen die we nemen. Ook het verlies aan biodiversiteit is één van de risico’s. Wetenschappers berekenden op basis van simulaties met klimaatmodellen een laag, midden en hoog scenario.

De invloed van de klimaatverandering op de wateroverlast vanuit rivieren in de winter is minder zeker. Er is wél grote zekerheid over de toename van droogte en lokale overstromingen in de zomer.

No regret maatregelen

Net die zomerse effecten vragen meer aandacht voor het vasthouden en afvoeren van regenwater. Meer decentrale mogelijkheden voor infiltratie en berging van regenwater zullen nodig zijn. Ook kunnen we zoeken naar maatregelen om de schade bij water op straat te beperken.

Bij projecten en bij de inrichting van de publieke ruimte moeten we rekening houden houden met de toenemende risico’s en met de onzekerheid over de mate waarin deze toenemen. We moeten klimaatadaptief ontwerpen. Zo spreken we over een climate proof ontwerp en het nemen van no regret maatregelen.

No regret maatregelen zijn maatregelen waarvan je achteraf geen spijt hebt dat je ze genomen hebt. Zo is een voetbalveld dat bij hevige neersclag kan worden ingeschakeld als een waterbekken een voorbeeld van een no regret maatregel. Indien je twijfelt over de noodzaak van zo’n maatregel zou je ze voorlopig bijvoorbeeld niet kunnen uitbouwen, maar wel al de ruimte voorzien om ze alsnog uit te bouwen als de hoge klimaatscenario’s werkelijkheid worden.

Regenwater opbergen

De maatregelen om het regenwater zoveel mogelijk vast te houden, moeten op alle niveaus worden toegepast. Zowel op het privéterrein (natuur, landbouw, recreatie, bebouwing) als in de publieke ruimte zullen we ons steentje moeten bijdragen.

Een goede mix van grootschalige en kleinschalige maatregelen zal nodig zijn. Grootschalige bufferbekkens kunnen met elkaar communiceren en kunnen gestuurd worden op basis van effectief gevallen en te verwachten neerslag. Maar ook de vele kleinschalige maatregelen die ook een andere functie kunnen hebben zijn belangrijk. Die kunnen extra veiligheid en kwaliteit creëren.

Omgaan met extreme weersomstandigheden en klimaatverandering is een hele uitdaging. Maar het is ook een kans voor ontwerpers, studiebureaus, leveranciers en publieke opdrachtgevers om creatief nieuwe oplossingen voor multifunctioneel gebruik van extra bewatering aan te bieden. Hierbij kunnen we niet alleen focussen op technische oplossingen, maar moeten we ook zorgen dat de mogelijkheden ook de leefkwaliteit van de omgeving verhogen.

Lobbenstadmodel

Ervaring en nieuwe ontwikkelingen hierover zullen we kunnen valideren op een steeds groeiende markt. Ook voor de Europese Unie is klimaatadaptatie een speerpunt. Zij zal hiervoor ongetwijfeld middelen vrijmaken.

Water in combinatie met natuur zorgt voor biodiversiteit, recreatie en verkoeling in een bebouwde omgeving. Het opwaarderen van zulke blauwgroene linten kan ervoor zorgen dat de steden en gemeenten geleidelijk aan worden omgevormd naar het idee van de lobbenstad. Daarbij snijden water- en groenpolen diep tot in de bebouwde kernen. In 2014 koos Sint-Niklaas bijvoorbeeld voor de ombouw naar het lobbenstadmodel.

Meer informatie? Check onze publicatie Lokaal waterbeleid

Ook interessant

Omgeving, Sociaal beleid & werk

Trots op mijn roots

Vereniging van Vlaamse Huisvestingsmaatschappijen

Bestel

Omgeving, Onderwijs

Slim gedeeld: Wegwijzer over het slim delen van schoolinfrastructuur

Verenigde Verenigingen

Bestel

Omgeving

Erfdienstbaarheden van openbaar nut

Joseph Spinks

Bestel

Omgeving

Vlaamse codex ruimtelijke ordening

Xavier Buijs

Bestel

Omgeving

De humane stad

Pieter Ballon
Cathy Macharis
Michael Ryckewaert

Bestel

Omgeving

Code Nutswerken

Christophe Claeys

Bestel