Menu

Onderzoek naar onbetaalde schoolfacturen: de cijfers

Bijna alle schooldirecteurs kampen met onbetaalde schoolrekeningen. Gemiddeld een op de tien leerlingen heeft problemen met betalen. De grootste kosten: het vervoer naar school en de schoolboeken. Hoe kunnen we dit aanpakken?

04-06-2020 - door vzw SOS Schulden op School

Onbetaalde schoolfacturen

Welke definitie van armoede men ook gebruikt in studies, de cijfers komen altijd op hetzelfde neer: 1 op de 7 gezinnen leeft in armoede. Als je daar ook gezinnen bij telt met een hoog risico om in armoede te vervallen, dan kom je zelfs uit op 1 op 5 gezinnen.

Het klaslokaal is de afspiegeling van de samenleving. Dat wil dus zeggen dat er in een klas van 21 kinderen minstens 3 kinderen zitten die opgroeien in armoede. We spreken hier over gemiddelden, in de praktijk kan dat cijfer dus heel wat hoger liggen.

De afgelopen jaren zijn tientallen scholen intensief bevraagd. Uit dat onderzoek blijkt dat 70% van de scholen onbetaalde schoolrekeningen heeft. Maar dat cijfer ligt in de praktijk nog veel hoger. Een aantal scholen kiest er immers voor om de cijfers van openstaande rekeningen niet kenbaar te maken aan de buitenwereld.

Geen vaste procedures

Het bedrag van openstaande schulden varieert tussen 87 euro en 55.000 euro. We weten ook dat 10% van de facturen nooit zal worden betaald. Op zich lijkt dat veel, maar dat verschilt niet extreem veel van onbetaalde facturen in bedrijven of bij de overheid.

Slechts in 30% van de scholen is er een vaste procedure voorhanden om onbetaalde facturen aan te pakken. Soms probeert men een aantal dingen uit, maar die leiden zelden of nooit tot een gestructureerde aanpak. Scholen zijn immers overbevraagd op tal van andere vlakken.

De verleiding om externen in te schakelen, zoals een incassobureau of een deurwaarder, is dan ook groot. Dat is echter niet de beste optie.

Onderwijs in schulddossier

In 2017 werden honderden dossiers bestudeerd van personen en gezinnen die in een of andere vorm van schuldbemiddeling zaten. De meest voorkomende schulden die we zijn tegengekomen, waren die voor energie en nutsvoorzieningen. Maar in 8,87% van de onderzochte dossiers kwamen onbetaalde schoolfacturen voor.

Dat wil dus zeggen dat ouders in de eerste plaats de schoolfactuur gaan betalen. Deze factuur krijgt duidelijk voorrang in het gezin. Dat is ook logisch. Veel ouders vrezen dat hun kinderen nadeel kunnen ondervinden als ze de factuur niet betalen.

Toch hoor je in vele scholen geregeld de opmerking dat er wel geld is voor veel andere zaken, maar niet voor de schoolfactuur. Onze cijfers tonen dus het tegendeel aan. De conclusie is dat als zelfs deze factuur niet meer kan worden betaald, er echt wel een armoedeprobleem is.

Andere mindset

Een kind opvoeden en laten studeren kost geld. Het kindergeld, noch de studietoelagen volstaan om de kosten op te vangen. Het is ook niet zo dat wie vandaag over een voldoende groot inkomen beschikt, die garantie morgen ook nog heeft. Veel factoren zoals een ontslag, ziekte of echtscheiding kunnen met zich meebrengen dat men heel snel in een vicieuze cirkel terechtkomt.

Er moeten dus bijkomende maatregelen worden genomen om ervoor te zorgen dat niemand uit de boot valt. De mindset moet veranderen. Het aanbrengen van al het geciteerde cijfermateriaal was misschien niet zo sexy, maar nodig om te kunnen aantonen dat we anders naar het probleem moeten kijken.

Het merendeel van de personeelsleden op een school behoort tot de middenklasse. Met deze achtergrond bekijkt men de wereld op een bepaalde manier. Dit impliceert ook dat men vaak minder vertrouwd is met de leefwereld van mensen in armoede en niet of nauwelijks stilstaat bij de drempels waar mensen in armoede dagelijks over moeten.

Fietsen mee naar school

Een voorbeeld uit de praktijk: in de klasagenda zit een briefje waarop staat dat er volgende week een verkeersveilige week plaatsvindt op school. Leerlingen worden gevraagd met de fiets naar school te komen. Resultaat? Maandag zijn zeven leerlingen ziek. Deze leerlingen zijn niet ziek, ze hebben gewoon geen fiets. Vanuit de achtergrond of de eigen leefomgeving staat men er niet altijd bij stil dat het niet hebben van een fiets kan bestaan.

Is er een oplossing? Ja zeker, door het anders te bekijken en te benaderen kun je dit probleem voorkomen. Vraag bijvoorbeeld bij het begin van het schooljaar aan ouders of ze ongebruikte fietsen hebben en zo ja, of ze die aan de school willen schenken.

Andere scholen maken bijvoorbeeld afspraken met fietsateliers in de buurt om een aantal fietsen ter beschikking te stellen. De volgende keer dat een briefje wordt meegegeven zal er dan op staan: Het is verkeersveilige week, breng je fiets mee. Maar voor wie dit te moeilijk is, zullen er enkele fietsen ter beschikking zijn.

Resultaat: het uitsluitingscriterium fiets valt weg. Maar opgelet. Zeg nooit: Heb je geen fiets? Want dan ga je stigmatiseren en dat moet je te allen tijde vermijden.

Werken aan de mindset betekent anders kijken naar het probleem en het beperken van kosten. Je leest er alles over in onze nieuwe brochure Omgaan met schulden op school | pakket van 5

Ook interessant

Onderwijs

Buiten de school(m)uren

Marianne Coopman
Marc Van den Brande

Bestel

Onderwijs

Professionalisering op school (Tweede herwerkte editie)

Andries Valcke
Jimmy De Wandel
Wilfried De Rijck

Bestel

Onderwijs

Toetswijzer voor de lagere school

Bestel

Onderwijs

AliASS

Paulette De Caluwe
Hilde Meganck
Carine Michiels
Joke Pauwels

Bestel

Onderwijs

Portfolio Studiegebied Personenzorg BSO

Inneke Fichefet
Mariëtte Mollu

Bestel