Menu

Buiten de school(m)uren: alle info over onze nieuwe publicatie en de auteurs

In deze publicatie behandelen we de vraag of er ook in Vlaanderen een tendens is om meer onderwijs buiten de school(m)uren en dus buiten het regulier leerplichtonderwijs te zoeken.

02-07-2020 - door Marc Van den Brande, Marianne Coopman

Andreas Schleicher, de man achter de befaamde PISA-toetsen en directeur van ‘Education and Skills’ bij de OESO, beschrijft in zijn boek ‘World Class’ hoe onderwijssystemen – maar ook ouders - omgaan met onderwijspeilingen. In één van de anekdotes verwijst hij naar de slechte resultaten die Japan boekte in wiskunde (in PISA 2003). De zorgwekkende daling leidde beleidsmatig tot een andere, overigens succesvolle aanpak. Niettemin verloren een groeiend aantal ouders hun vertrouwen in de gewone school en gingen ze op zoek naar privé-ondersteuning. Op die wijze hoopten ze het tekort in het onderwijs van hun kinderen op te vangen (A. Schleicher, 2018, p. 78).

In Vlaanderen loopt het alsnog niet zo’n vaart. De evolutie van de PISA-resultaten worden zorgwekkend genoemd. Maar in een bevraging in 2018 bleek dat 7 op 10 Vlamingen heel veel vertrouwen hebben in ons onderwijs. Niettemin is er wel een terugval van 10% ten aanzien van een eerdere enquête (in 2008).

We stelden ons de vraag of er ook in Vlaanderen een tendens is om meer onderwijs buiten de school(m)uren en dus buiten het regulier leerplichtonderwijs te zoeken. En als er zo’n tendens is: Waarover gaat het dan? Wie organiseert het? Wie neemt er aan deel? Wat is de kwaliteit van die initiatieven? Vormen zij een concurrentie voor onze scholen? Hoe gaan we daar als regulier onderwijs mee om? Moeten we terugplooien op een basis- of standaardcurriculum, en andere leergebieden of domeinen overlaten aan deze nieuwe vormen van onderwijs? Met als hamvraag: doet dit geen afbreuk aan het streven naar kwaliteitsvol onderwijs voor élk kind? Of zijn er toch voordelen verbonden aan bijkomende instructiemogelijkheden buiten het regulier onderwijssysteem?

Dit boek wil een verkennende aanzet geven om directies, leraren, en allen die met onderwijs begaan zijn, te wijzen op het fenomeen van onderwijs buiten de school(m)uren.

In de eerste bijdrage proberen we als redacteurs een situerend kader te schetsen voor het onderwijs dat zich buiten de schoolmuren en buiten de schooluren ontplooit. We brengen diverse initiatieven in kaart: Om welke initiatieven gaat het? Waar worden ze georganiseerd? En waarom? Hoe moeten we vanuit het reguliere onderwijs onze houding bepalen? Het zijn geen eenvoudige vragen die te herleiden vallen tot pro of contra. Er zijn heel wat nuanceringen. De kernvraag zal zijn welk beleid een school of een heel onderwijssysteem ter zake moet voeren.

Elke Struyf (Universiteit Antwerpen), Karine Verschueren (KU Leuven) en Lucia De Haene (KU Leuven) hebben het in hun bijdrage over de band tussen de buitenschoolse hulpverlening en de zorg op school. Hun onderzoek geeft een indicatie van de omvang en de aard van buitenschoolse hulpverlening. Waarom doen ouders een beroep op buitenschoolse hulp? En hoe verhoudt die hulp zich dan tot de inspanningen die leraren binnen de school bieden? Hun aanbevelingen zijn richtinggevend voor een inclusief onderwijsbeleid.

Jan Saveyn (die directeur was in de pedagogische begeleidingsdienst van het katholiek basisonderwijs) staat stil bij het huiswerk dat we aan onze leerlingen meegeven. Geregeld stelt de pers de zinvolheid van het huiswerk in vraag. Jan Saveyn wijst in zijn bijdrage op de mogelijkheden en de beperkingen van het huiswerk als didactische werkvorm. Goede huistaken moeten aan een aantal voorwaarden voldoen. Die voorwaarden vormen een discussiekader voor schoolteams die twijfelen over het (al dan niet) aanbieden van huiswerk.

Luc De Man (voormalig hoofd pedagogische begeleidingsdienst GO!) stelt vast dat ICT-technologie de leerlingen én de leraren ook buiten de schooluren verbindt. Leren en onderwijzen stopt niet aan de schoolpoort. Hij formuleert een aantal bedenkingen bij deze permanente ‘staat van connectie’. Schoolteams moeten hier bewust mee omgaan en hun beleid hieraan aanpassen.

Bijlessen zijn misschien wel de meest gekende vorm van onderwijs buiten de school(m)uren. Toon Mertens (Het Bijlesbureau) schetst de huidige praktijk. Met een eigen website stemt hij het aanbod van de (bij)lesgever af op de vraag van de leerling. Dat vergt een accurate inschatting van de leerbehoeften van leerlingen en studenten, maar ook een garantie inzake de kwaliteit van de lesgevers.

In zijn privéschool ‘Leerwijzer’ biedt Koen Ringoot (Leerwijzer) een alternatieve onderwijsweg, los van het reguliere onderwijs dat we kennen. Is privéonderwijs een overbodige luxe of een noodzakelijk kwaad? We leggen de vooroordelen over de privéschool als lucratief educatief bedrijf even opzij en krijgen een beeld inzake de visie en de praktijk van een privaat schoolproject in Vlaanderen.

Leerlingen die niet via de reguliere scholen een diploma secundair onderwijs behalen, kunnen dat via de examencommissie doen. Peter Parmentier (AHOVOKS) geeft een overzicht van de diverse wegen om alsnog een diploma te behalen.

Kinderen die hun muzikale en artistieke talenten willen ontwikkelen, hebben soms ook niet genoeg aan de reguliere school. Daar heeft het deeltijds kunstonderwijs op ingespeeld. Een nieuwe tendens is de organisatie van de techniekacademie. Rik Hostyn, Robby Lampo en Sabine Poleyn (VIVES Techniekacademie) hebben een concept uitgewerkt en een netwerk van STEM-initiatieven uitgerold. Ze beschrijven de doelstellingen, de leerlingenpopulatie en de werking, alsook de kwaliteitszorg van de Techniekacademie.

Tine Thielman en Vinciane Costa (Summer Academy) stellen de Summer Academy voor: een zomerschool die tijdens de grote vakantie het gekende ‘zomerverlies’ bij kansarme leerlingen probeert in te dijken. Ze leggen uit hoe ze die doelgroep bereiken en hoe ze hun aanbod laten aansluiten bij de beginsituatie van de individuele leerling. Verder krijgen we zicht op de effecten van de Summer Academy op de prestaties van de leerlingen en ook op de wijze waarop leraren in de Summer Academy gevormd worden.

Doorheen de verkenning vonden we nog veel meer initiatieven buiten het reguliere leerplichtonderwijs. Het was binnen de contouren van ons opzet niet mogelijk om ze allemaal een plaats te geven. Maar we namen toch contact met enkele interessante vormen van ‘schaduwonderwijs’. We spraken met de vereniging van logopedisten, de organisatoren van een initiatief inzake studiebegeleiding en tutors, alsook de mensen van de Chinese school in Antwerpen, waar kinderen zich verdiepen in de (Chinese) taal en cultuur van hun ouders.

Roger Standaert analyseert het schaduwonderwijs vanuit comparatieve hoek. In zijn kritische reflectie legt hij de band tussen de toenemende selectieve testcultuur en de groei van betalend schaduwonderwijs. Voor zover de regie bij de school kan blijven liggen, meent hij dat buitenschools onderwijs en meer bepaald schaduweducatie een constructieve bijdrage leveren aan de onderwijsleeromgeving waarin leerlingen en leraren samenwerken aan een continu vormingsproject.

Meer informatie? Check dan onze publicatie Buiten de school(m)uren

Ook interessant

Onderwijs

Over het leren van de kunst

William Ploegaert

Bestel

Onderwijs

Omgaan met schulden op school | pakket van 5

vzw SOS Schulden op School

Bestel

Onderwijs

Buiten de school(m)uren

Marianne Coopman
Marc Van den Brande

Bestel

Onderwijs

Breuken (Rationale getallen)

Benjamin Jacobs

Bestel

Onderwijs

Naar een veilige school

Bestel

Onderwijs

Verhoudingen en procenten (Rationale getallen)

Benjamin Jacobs

Bestel

Onderwijs

Kommagetallen (Rationale getallen)

Benjamin Jacobs

Bestel

Onderwijs

Vermenigvuldigen en delen (Natuurlijke getallen)

Benjamin Jacobs

Bestel

Onderwijs

Getalbegrip (Natuurlijke getallen)

Benjamin Jacobs

Bestel

Onderwijs

Optellen en aftrekken (Natuurlijke getallen)

Benjamin Jacobs

Bestel

Onderwijs

Startende leerkrachten

John Maes
Ann Martin

Bestel

Onderwijs

Leerlingen vandaag

Luc De Man
Willy Steensels

Bestel

Onderwijs

Muzische vorming breed evalueren

Bestel

Onderwijs

Professionalisering op school (Tweede herwerkte editie)

Andries Valcke
Jimmy De Wandel
Wilfried De Rijck

Bestel

Onderwijs, Zorg & welzijn

Leer-KRACHT: leiding geven vanuit angst naar zelfvertrouwen

Oiheba Bensaâd

Bestel

Onderwijs

Feedback geven aan leerlingen op school

Marijn Vandevelde

Bestel

Onderwijs

Jonge mantelzorgers op school

Samana
Julie Vanderlinden
Kathleen Van Walle

Bestel

Onderwijs

Hoe subsidieer ik mijn schoolgebouw?

Bestel

Onderwijs

Armoede op school

Frie Van Camp
John Maes

Bestel

Onderwijs

Gewenst gedrag en sanctiebeleid op school (tweede herwerkte editie)

Monique D'aes

Bestel

Onderwijs

Blended learning

Tobe Baeyens

Bestel

Onderwijs

Feest! Postkaarten

An De Leenheer
Hélène Poncelet

Bestel

Cultuur & vrije tijd, Onderwijs

Openstellen van schoolsportinfrastructuur

ISB vzw

Bestel

Onderwijs

Het ABC van Gemeentelijk Onderwijs

Bestel

Onderwijs

Over schoolboeken en leermiddelen

Luc De Man
Marc Van den Brande
Karl Catteeuw
Jan Van Damme
Kris De Ruysscher
Leo Neels
Tim Surma
Laurie Delnoij
Goedele Vandommele
Jozefien Loman

Bestel

Onderwijs

Kwaliteitszorg op school 2.0

Bestel

Onderwijs

ICT op school

Ken Barrix

Bestel

Onderwijs, Recht

Een academiejaar in rechtsregels

Karen Weis

Bestel

Onderwijs

Wij lossen het zelf wel op!

Sabine Coppens

Bestel

Onderwijs, Recht

Studievoortgangsbeslissingen in het hoger onderwijs

Karen Weis

Bestel

Onderwijs

De directeur vandaag

Luc De Man
Willy Steensels

Bestel

Onderwijs

Feest!

An De Leenheer
Hélène Poncelet

Bestel

Onderwijs

Groeien in actief burgerschap

Bestel

Onderwijs

Anderstalige nieuwkomers in het basisonderwijs: geen 'apart' verhaal

Bestel

Onderwijs

Kijk op kiezen

Sara Backx
Rein Baets

Bestel

Onderwijs

Verder studeren met autisme

Isabelle Vloeberghs
Ruth De Pau

Bestel

Omgeving, Onderwijs

Slim gedeeld: Wegwijzer over het slim delen van schoolinfrastructuur

Verenigde Verenigingen

Bestel

Onderwijs

Levensbeschouwelijke vakken

Kris Denys
Frie Van Camp

Bestel

Onderwijs

Omgaan met alcohol en andere drugs op school | pakket van 5

VAD

Bestel

Onderwijs

Veerkrachtig voor de klas

Annick Jehaes

Bestel

Onderwijs

Gender op school

Els Consuegra
Saray Declercq
Myriam Halimi

Bestel

Onderwijs

Leerkracht zijn in een stedelijke context

Barbara De Groot

Bestel

Onderwijs

KIESKIT

Bestel

Onderwijs

Schooluitval tegengaan

Sarah Neyts

Bestel

Onderwijs

Toetswijzer voor de lagere school

Bestel

Onderwijs

Leerkrachten en hun loopbaan

Luc De Man
Willy Steensels

Bestel

Onderwijs, Politiek

Kiezen voor een lokaal onderwijsverhaal

Bestel

Onderwijs

(W)onderwijze media

Laure Van Hoecke

Bestel

Onderwijs

Co-teaching op school

Marijn Vandevelde

Bestel

Onderwijs

Een toekomstvisie op schoolspeelplaatsen

Katrijn Gijsel
Tine Vanfraechem

Bestel

Onderwijs

Spelen met een tekst

An De Leenheer

Bestel

Onderwijs

De rol van externen bij kwaliteitszorg

Geertrui De Ruytter
Jan Vanhoof

Bestel

Onderwijs

Duurzaam pionieren in het onderwijs

Mieke Haverkort-de Vreede

Bestel

Onderwijs

Pictogrammenwoordenboekje kleuteronderwijs | pakket van 10

Bestel

Onderwijs

ICE-model. Leidraad screening en intake voor DUAAL LEREN.

Koen Bollaert
Peter David
Lieve Dillen
Annick Haesaerts
Jan Reymenants
Herman Van de Mosselaer
Ellen Van Den Stock
Gert Vanthournout

Bestel

Onderwijs, Personeel, Politie & veiligheid

Ik word politie-inspecteur | 5de editie

Bestel

Onderwijs

Waardenkaartspel GO! | pakket van 5

Bestel

Onderwijs

Waardenpakket GO!

Bestel

Onderwijs

Radicale jongeren op school

Willy Steensels
Frie Van Camp

Bestel

Onderwijs

Beleid voeren in het onderwijs. Een selectie uit 7 jaar Handboek beleidvoerend vermogen

Luc De Man

Bestel

Onderwijs

Waardenboek GO! | pakket van 5

Bestel

Onderwijs

Communicatie op school (2017)

Bestel

Onderwijs

Omgaan met anderstalige nieuwkomers op school | pakket van 5

Bestel

Onderwijs

De toekomst van de eindtermen

Luc De Man
Kris Denys

Bestel

Onderwijs

Leerplan Media GO!

Bestel

Onderwijs

Lean in het onderwijs

Hans Crampe

Bestel

Onderwijs

Leerplan Muzische vorming GO!

Bestel

Onderwijs

Samen leren samenleven. Ideeënschriftje GO! | pakket van 10

Bestel

Onderwijs

Zicht op historische tijd

Bestel

Onderwijs

Inclusie op school

Bestel

Onderwijs

Omgaan met pesten op school | pakket van 5

Bestel

Onderwijs, Zorg & welzijn

Omgaan met suïcide op school | pakket van 5

Bestel

Onderwijs

Het Bin-boekje | pakket van 5

Bestel

Onderwijs

Gemeentelijk onderwijs: verzelfstandigen en samenwerken

Jurgen Bal

Bestel

Onderwijs

Ontwikkelingsplan leren leren

Bestel

Onderwijs

Evaluatiepraktijk op school

Kathleen Harre
Jan Vanhoof
Lieve Smeyers

Bestel

Onderwijs

Leerplan Frans GO!

Bestel

Onderwijs

Leerplan Wereldoriëntatie GO!

Bestel

Onderwijs

Leerplan LO GO!

Bestel

Onderwijs

Licht op krachtig leesonderwijs

Bestel

Onderwijs

Leerplan Nederlands GO!

Bestel

Onderwijs

GeldWeg

Bestel

Communicatie & informatie, Onderwijs

Sociale media op school

Kevin De Ridder
Jacques Verleijen

Bestel

Onderwijs

Leren met de muzen - Richting geven aan muzische vorming op school

Bestel

Onderwijs

Naar een inspirerende leeromgeving

Bestel

Onderwijs

Didactische suggesties bij het leerplan wereldoriëntatie domein natuur

Bestel

Onderwijs

Didactische suggesties bij het leerplan Nederlandse taal

Bestel

Onderwijs

Leerplan wereldoriëntatie domein natuur

Bestel

Onderwijs

Didactische suggesties bij het leerplan wereldoriëntatie domein techniek

Bestel

Onderwijs

Leerplan Nederlandse taal taalbeschouwing, strategieën en (inter-)culturele gerichtheid

Bestel

Onderwijs

Leerplan Frans

Bestel

Onderwijs

Ontwikkelingsplan ICT

Bestel

Onderwijs

Leerplan wereldoriëntatie domein techniek

Bestel

Onderwijs

Samen over de drempel

Bestel

Onderwijs

Doelenboek voor de kleuterschool

Bestel

Onderwijs

Didactische suggesties bij het leerplan Frans

Bestel

Onderwijs

Schoolagenda

Bestel

Onderwijs

Mijn klasagenda

Bestel

Onderwijs

Mijn eerste agenda

Bestel

Bestuur & organisatie, Onderwijs

Lerende gemeente

Gunther Rens

Bestel

Onderwijs

Portfolio Studiegebied Personenzorg BSO

Inneke Fichefet
Mariëtte Mollu

Bestel

Onderwijs

Handboek Beleidvoerend vermogen

Bestel

Onderwijs

Woordenschatjes

Hugo Vandenbroucke

Bestel

Onderwijs

Handboek deeltijds kunstonderwijs

Kathleen Cherlet

Bestel

Onderwijs

Handboek gemeentelijk basisonderwijs

Hilde Van Dalem

Bestel

Onderwijs

Lerarenhandboek secundair onderwijs

Bestel

Onderwijs

Inspiratiekalender voor de basisschool

Bestel

Onderwijs

Woord- en dramalessen voor kinderen

Bestel

Onderwijs

Leerplannen en didactische suggesties basisonderwijs - verzamelmap

Bestel

Onderwijs

Zicht op techniek

Jan Beerten
Alain Clits
Anne-Marie Tytgat

Bestel

Omgeving, Onderwijs

Interculturele competentie in onderwijs

Bestel

Bestuur & organisatie, Onderwijs

Gemeentelijk onderwijs organiseren

Filip Smets

Bestel

Onderwijs

Zicht op dagelijkse tijd

Benjamin Jacobs

Bestel

Onderwijs

AliASS

Paulette De Caluwe
Hilde Meganck
Carine Michiels
Joke Pauwels

Bestel