Menu

Tuchtrecht is geen strafrecht

Strafrecht en tuchtrecht beogen beiden om een persoon te bestraffen. Zowel de strafsanctie als de tuchtsanctie hebben een punitief karakter. Maar voor de rest is het doel van strafrecht en tuchtrecht verschillend.

19-11-2020 - door Steven Van Garsse

De strafvordering heeft tot doel inbreuken op de maatschappelijke orde te doen bestraffen en wordt uitgeoefend in het belang van de hele maatschappij. De tuchtvordering heeft tot doel te onderzoeken of de titularis van een openbaar ambt of van een beroep de deontologische of disciplinaire regels heeft overschreden of afbreuk heeft gedaan aan de eer of de waardigheid van zijn ambt of beroep. Zij wordt uitgeoefend in het belang van een beroep of een openbare dienst.

Hieruit vloeit meteen een tweede verschil tussen strafrecht en tuchtrecht voort. Met name geldt het strafrecht voor elke rechtsonderhorige, terwijl het tuchtrecht slechts geldt voor de leden van een specifieke groep. Bovendien wordt een tuchtsanctie genomen door een tuchtoverheid, terwijl een strafsanctie enkel uitgesproken kan worden door een rechter. Een tuchtsanctie is dus geen jurisdictionele beslissing, maar een bestuurshandeling, die in veel gevallen aangevochten kan worden bij een rechterlijke instantie.

Ten slotte dient de strafrechter steeds rekening te houden met het legaliteitsbeginsel wanneer hij een straf uitspreekt. Het legaliteitsbeginsel houdt twee zaken in. Ten eerste kan enkel de wet een gedraging strafbaar stellen (nullem crimen sine lege). Enkel indien de strafwet een bepaalde gedraging strafbaar stelt, kan de strafrechter een straf uitspreken voor dit gedrag.

Ten tweede kan enkel de wet de straffen bepalen (nulla poena sine lege). Indien de strafwet een bepaald misdrijf sanctioneert met een geldboete van 20 tot 100 euro, kan de strafrechter bijgevolg geen gevangenisstraf opleggen. In het tuchtrecht wordt het legaliteitsbeginsel echter niet zo strikt toegepast als in het strafrecht.

Tuchtfeiten kan men omschrijven als “schuldige tekortkomingen aan de beroepsplichten, dit zijn de verplichtingen die het personeelslid, in zijn hoedanigheid van medewerker aan de openbare dienst, tegenover de dienst heeft.” De ambtenaar moet dus een tekortkoming aan zijn beroepsplicht begaan en ook schuld hebben aan deze tekortkoming, hetzij opzettelijk, hetzij door nalatigheid.

De verschillende tuchtstatuten zullen echter nooit een (al dan niet limitatieve) lijst van specifieke gedragingen geven, die als tuchtfeiten worden beschouwd. Integendeel, de tuchtfeiten worden steeds met een zekere vaagheid omschreven. Zo stelt art. 199 van het Decreet lokaal bestuur, dat geldt ten aanzien van het gemeentepersoneel: “Elke handeling of gedraging die een tekortkoming aan de beroepsplichten uitmaakt of die de waardigheid van het ambt in het gedrang brengt, alsook een overtreding van de rechtspositieregeling, is een tuchtvergrijp en kan aanleiding geven tot een tuchtstraf.”

Een nog vagere bepaling vinden we terug in art. 14 APKB: “De ambtenaren die hun plichten niet nakomen, kunnen het voorwerp zijn van een tuchtprocedure.” Er bestaat dus geen exhaustieve lijst van gedragingen waarvan vaststaat dat deze tuchtfeiten uitmaken.

De statuten voorzien wel steeds een limitatieve lijst van tuchtsancties. Zo stelt artikel 14, § 2 APKB dat slechts de volgende tuchtstraffen kunnen worden uitgesproken: terechtwijzing, blaam, inhouding van wedde, verplaatsing bij tuchtmaatregel, tuchtschorsing, lagere inschaling, terugzetting in graad, ontslag van ambtswege en afzetting. Artikel 200 van het Decreet lokaal bestuur somt een beperkter straffenarsenaal op: de blaam, de inhouding van salaris, de schorsing, het ontslag van ambtswege en de afzetting.

Meer informatie? Check dan ons Handboek bestuursrecht.

Ook interessant

Personeel

Burn-Out en Leiderschap

Sonja Reckers

Bestel

Personeel

De kracht van zelfsturende teams

Daan Sorgeloos
Guido Maes
Toon Torbeyns
Carla Arp

Bestel

Personeel

Gekonkelfoes in organisaties

Nele Verrezen

Bestel

Personeel

Werken met de SWOT-analyse - 3de editie

Simonne Vermeylen

Bestel

Personeel

Beïnvloeden van het proces van kwaliteitsmanagement | 2de editie

Theo Wijnen

Bestel

Personeel

Intervisie

Stef Herman

Bestel