Menu

Wat zijn open data?

De afgelopen vijftien jaar is open data als concept langzaam maar zeker uitgegroeid tot een fenomeen. Het idee is dat overheden allerhande gegevens ter beschikking stellen van anderen, zodat er nieuwe toepassingen en visualisaties mee gemaakt kunnen worden. Maar wat zijn open data?

17-12-2020 - door Nils Walravens, Mathias Van Compernolle, Pieter Colpaert

Hoe ver woon jij van de dichtstbijzijnde supermarkt die op zondag open is?

Wat een eenvoudige vraag lijkt voor een mens, is een enorm moeilijke vraag voor een computer. Het is geen wiskundig probleem, maar eerder een uitdaging voor een machine om te weten welke gegevens of data gebruikt kunnen worden om deze vraag op te lossen. Helaas zijn deze data vaak niet publiek beschikbaar.

Nochtans wil een winkel zijn openingsuren zo maximaal mogelijk verspreiden, wil een overheid die de wegen beheert aan iedereen laten weten waar die wegen liggen, en wil een openbaarvervoersbedrijf bekendmaken dat er een tram is die stopt in de buurt van jouw supermarkt, enzovoort. Wie doet wat in dit verhaal? Waarom zouden we het doen? En op welke manier pakken we dit het best aan? Dat zijn de vragen waar we onder de noemer ‘open data’ een antwoord op zoeken.

Het lijkt misschien vanzelfsprekend dat data die opengesteld worden voor het brede publiek een grote economische meerwaarde kunnen hebben, bijna als een onuitputtelijke ruwe grondstof. Makkelijk herbruikbare data laten iedereen toe om nieuwe diensten te bouwen, innovatieve apps te maken, interessante visualisaties te creëren, enzovoort.

Deze nieuwe toepassingen kunnen commercieel van aard zijn of een publieke taak vervullen (of een mix van beide): denk aan de ene kant aan een app die je makkelijk een digitaal toegangskaartje voor een evenement in je stad laat kopen, of een website van de overheid die je op basis van luchtfoto’s inzicht geeft over de isolatie van je dak. Voornamelijk commerciële bedrijven zien meer en meer de waarde van data in en proberen nieuwe businessmodellen uit te bouwen op basis van de verzameling, verwerking, verrijking en verkoop van data. Hier wordt ook naar verwezen met de term data economy.

Vaak wordt dan in eerste instantie gekeken naar de overheid als voornaamste betrokken partij: de verschillende overheden beschikken immers over een schat aan informatie, data, over heel wat aspecten van ons leven. Het gaat dan zowel om persoonsgegevens als om een hoop omgevingsinformatie: registers van adressen, gebouwen, nutsvoorzieningen, dienstverlening, straatmeubilair, mobiliteitsdata, weersinformatie, en ga zo maar door.

De potentiële meerwaarde van het delen van deze informatie met anderen, op een gestructureerde manier en volgens duidelijke afspraken, is enorm.

Maar het is ook een zeer complexe uitdaging om deze meerwaarde te realiseren. We moeten er bijvoorbeeld rekening mee houden dat het hergebruiken van een gratis beschikbare dataset ook kosten met zich meebrengt. Voor een eenmalige hackathon snel een prototype maken met een dataset is immers eenvoudig; datasets duurzaam verbinden met interne systemen vraagt echter tijd en onderhoud over de jaren.

Als datasets worden gepubliceerd onder een lage kwaliteit, wordt het des te moeilijker voor een hergebruiker om zo’n duurzame koppeling op te zetten. Zo worden de onderhoudskosten groter, terwijl de meerwaarde voor de hergebruiker identiek blijft.

Het wordt dus al snel duidelijk dat er heel wat complexe vragen opduiken wanneer men als overheid open data wil publiceren. Dit hoofdstuk wil een aantal kapstokken aanreiken voor overheidsorganisaties om op een impactvolle en duurzame manier aan open data te beginnen.

Open data impliceren vandaag nog steeds een moeilijke evenwichtsoefening tussen technologische, economische, organisatorische en maatschappelijke uitdagingen. Zodra we deze balans gevonden hebben, is de belofte echter aanzienlijk: van economische meerwaarde, over enorme efficiëntiewinsten in de organisatie van de overheid tot meer transparantie en burgerparticipatie bij complexe maatschappelijke uitdagingen.

Om dit mogelijk te maken en bijvoorbeeld automatisch op het web een antwoord te vinden op de bovenstaande vraag, moeten we er eerst in slagen om over organisaties heen de juiste minimale afspraken te maken.

Meer informatie? Check onze publicatie Wie klasseert, die vindt

Ook interessant

Bestuur & organisatie

Lokaal financieel management | Print + digitaal met abonnement

Jan Leroy

Bestel

Bestuur & organisatie

Artikelsgewijze commentaar op de (nieuwe) wetgeving overheidsopdrachten | Print + digitaal met abonnement

Steven Van Garsse

Bestel

Bestuur & organisatie

Codex Maatschappelijke Dienstverlening | 7de editie

Bestel

Bestuur & organisatie

Reeks Overheidsopdrachten | Print + Digitaal met abonnement

Bestel

Bestuur & organisatie

Selectie- en Gunningscriteria

Alexander Verschave

Bestel

Bestuur & organisatie

Verzelfstandiging en samenwerking op lokaal vlak | Print + digitaal met abonnement

Jan Leroy
Karen Alderweireldt
Ben Gilot
Dirk Meulemans
Steven Van Garsse
Pieter Vanderstappen

Bestel